Nutella

Ukochana i odsądzana od czci i wiary jednocześnie; słodka, kremowa i wyjadana łyżkami, ale i pełna cukru i tłuszczu palmowego. Wielu z nas kojarzy się z dzieciństwem (przez długi czas promowana była zresztą jako element „zdrowego śniadania”), wielu z nas traktuje ją jako lekarstwo na chandrę, i choć w ostatnich latach ma gorszą prasę, nutella jest bez wątpienia produktem ikonicznym. Pierwszy słoik wyprodukowano w 1964 roku, ale jej historia sięga czasów napoleońskich.

Nie byłoby bowiem nutelli, gdyby nie gianduia – krem z czekolady i orzechów laskowych, którego wynalezienie przypisuje się turyńskim cukiernikom z początku XIX wieku. Stworzyli go z powodów ekonomicznych: był to sposób na zmniejszenie zawartości szalenie drogiego kakao w czekoladkach, które były dla tego miasta niezwykle ważnym produktem – już w XVII wieku Turyn był jednym z największych producentów i eksporterów czekolady w Europie. Ceny skoczyły tak bardzo, bowiem Napoleon Bonaparte wprowadził zakaz importu do Francji dóbr z Wielkiej Brytanii i jej kolonii. Piemont zaś został wcielony do Francji w 1799 roku i pozostawał jej częścią do 1815, kiedy to, po klęsce Napoleona, stał się głównym ośrodkiem włoskiego ruchu zjednoczeniowego.

W każdym razie w całej Francji cena kakao stała się zaporowa i coraz trudniej było je zdobyć. Z początku dorzucono więc do czekoladowej masy orzechy laskowe (konkretnie pochodzące z Piemontu nocciole delle Langhe) pokrojone na kawałeczki, przełom nastapił jednak w połowie stulecia, kiedy to mistrz Michele Prochet wpadł na pomysł wymieszania kakao z orzeszkami zmielonymi na drobniusieńki proszek. W karnawale 1865 roku Prochet wypuścił na rynek nową czekoladkę, którą nazwał gianduiotto od imienia jednej z postaci pochodzącej z commedia dell’arte – Gianduia (znany po polsku czasem jako Jasio Kufel) był uczciwym piemonckim chłopem, lubiącym wino i smaczne jedzenie.

Bohaterowie Commedia dell’arte Gianduia i Gianduiotto

Przepisem turyńskich cukierników zainspirował się Pietro Ferrero, którego cukiernia znajdowała się w regionie Langhe, skąd pochodzą najpyszniejsze orzechy. W czasie II wojny światowej, gdy w Piemoncie znów zaczęło brakować kakao, Ferrero postanowił zastąpić jego część mielonymi orzechami i cukrem, tworząc pierwszą wersję Pasta Giandujot, z początku (po raz pierwszy w 1946 roku) sprzedawanej na kilogramy, w dużych blokach. W roku 1951 powstała miękka Supercrema, która trafiła już do słoików.

Za popularyzację Supercrema w Europie odpowiada syn Pietra, Michele Ferrero, który stworzył markę Nutella. Nazwa to połączenie angielskiego nut (orzech) i kojarzącej się „włosko” końcówki –ella. Pierwszy słoiczek nutelli opuścił fabrykę w 1964 roku, a już w kolejnych kilku latach rozpoczął się podbój Francji, Niemiec i reszty kontynentu. Od tamtej pory stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów na całym globie, także dzięki kolekcjonerskim opakowaniom (sama zbierałam w dzieciństwie szklanki z wizerunkami bohaterów Asterixa i kampaniom reklamowym, jak ta z lat 1979-84: „Nutella i dzieci z całego świata”:

Jako że nutelli udało się odeprzeć ofensywę amerykańskiego masła orzechowego, stała się dla Włochów prawdziwą dumą narodową i, co ciekawe, przez pewien czas także ulubionym przysmakiem buntowników i lewaków. Cantautore Giorgio Gaber śpiewał nawet, że „szwajcarskie czekoladki są prawicowe, nutella zaś – lewicowa”, a znany z upodobania do słodyczy reżyser Nanni Moretti wyjadał krem z ogromnego słoja w filmie „Bianca”.

Dzisiaj, rzecz jasna, nieco się to zmieniło: kontrowersje związane z użyciem oleju palmowego jako głównego składnika kremu, odkrycia z zakresu dietetyki, które z grubsza prezentują go jako zło wcielone, a także powstanie zdrowszych alternatyw produkowanych przez mniejsze firmy sprawiły, że nutella ma konotacje znacznie bardziej „grzeszne”, choć wciąż wielu z nas kojarzy się z idyllicznym smakiem dzieciństwa.

5 uwag do wpisu “Nutella

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s